Układ urbanistyczny Oświęcimia z XIV/XV w. stworzony na planie szachownicowym, z rynkiem o średniowiecznym układzie ulic, otoczonym blokami zabudowy, zamkniętymi wrzecionowatym owalem dawnych obwarowań wraz z nieregularnym zagęszczeniem uliczek w rejonie wlotów do starego miasta oraz zespół zabudowy starego miasta z charakterystycznymi secesyjnymi kamienicami z w. XVIII i XIX, przebudowanymi. Główne dominanty zabudowy: zamek, kościół i klasztor oraz stary ratusz z w. XIX. W Rynku tablice ku czci zasłużonych dla kultury polskiej oświęcimian doby renesansu: Jana Sacranusa Młodszego [1444 - 1527], Andrzeja Patrycego Nideckiego [1522 - 1587], Łukasza Górnickiego [ 1527 - 1603], Szymona Syreńskiego [1540 - 1611]. W 2001 roku wmurowano dwie nowe tablice: w hołdzie Polakom, mieszkańcom ziemi oświęcimskiej, którzy w czasie okupacji niemieckiej w latach 1940 - 1945 pomimo terroru z narażeniem życia nieśli pomoc więźniom największego niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz, oraz druga, pamięci żydów, obywateli miasta Oświęcimia bestialsko zamordowanych przez hitlerowskiego okupanta w latach II wojny światowej.